Monthly Archives: November 2015

Practical Experience

A friend of mine from the US asked me if my child was doing any community service as part of his high school studies. Moreover, he told me that his son is required to perform 200 hours of community service to graduate from high school. This is a requirement in many states in the US.

A news headline caught my eye last week. India continued to lead the global consumer confidence index for the last 6 quarters according to Nielson survey. India, especially urban India has huge middle-class and upper-middle-class population who are supposed to be the huge consumer market. We have crores of kids, from well-to-do families, who attend costly schools and private tuition classes. Can we use their time and energy constructively and in the process teach them something really useful? Can their energy be channelized into community service through their schools? There are some rare examples where schools and/or parents make sure that their kids get some exposure to community service, but could we make this a regular feature rather than some exceptional cases?

Community service by high school (teenager) students will not only help social organizations and the society, in general, but will also teach real life lessons to students. Children can get exposure to non-cognitive skills like teamwork, problem solving, and communication. This will teach them empathy, sensitize them on social issues and inculcate good civic sense in them. Moreover, it will give them some practical work experience.

Teenagers can help in several activities. They can contribute in literacy programs, in cleaning rivers and lakes, in old age homes and the like. Of course, it would be challenging to plan and execute such programs successfully. However, nothing worthwhile ever comes easy!

Advertisements

प्रत्यक्ष अनुभव

अमेरिकेतल्या माझ्या एका मित्राने मला विचारलं, की माझा मुलगा शाळेच्या अभ्यासक्रमाचा भाग म्हणून काही सामाजिक काम करतो का! वरती तो असंही म्हणाला, की त्याच्या मुलाला १२वी पास होण्यापूर्वी आणि होण्यासाठी (शिक्षणाचा भाग म्हणून) २०० तास सामाजिक काम करावं लागणार आहे. अमेरिकेतल्या बऱ्याच राज्यांमध्ये तसा नियम आहे.

गेल्या काही दिवसांत अजून एका बातमीने माझं लक्ष वेधून घेतलं. निल्सनच्या जागतिक पाहणीत ग्राहक आत्मविश्वासाच्या मोजपट्टीवर भारत सलग सहाव्या तिमाहीत अव्वल क्रमांकावर आहे. गिऱ्हाईक म्हणून आपलं अगदी जोरात चाललंय. भारतातल्या, विशेषतः भारतीय शहरांमधल्या मध्यम आणि उच्च मध्यमवर्गीय लोकांमध्ये आता उपभोक्तेपण वाढतं आहे. या आर्थिकदृष्टीने चांगलं चालणाऱ्या कुटुंबांमधली कोट्यवधी मुलं ही महागड्या शाळा-शिकवण्यांमधून शिकत आहेत. या मुलांचा वेळ आणि ऊर्जा चांगल्या कामाकडे वळवून त्यातून त्यांना खरोखरीच उपयोगी पडेल असं काही शिकवायला काय हरकत आहे? अर्थात, काही शाळा किंवा पालक त्यांच्या मुलांना सामाजिक कामाचा अनुभव मिळावा म्हणून प्रयत्न करत असतात. पण अशी उदाहरणं अपवादात्मक असण्याऐवजी तो शाळेचा/शिक्षणाचा अंगभूत भाग बनायला हवा.

शाळेतल्या (माध्यमिक शाळेच्या) विद्यार्थ्यांनी सामाजिक काम केल्याने सामाजिक संस्थांना आणि एकंदरीतच समाजाला मदत तर होईलच, पण मुलांनाही बरीच व्यावहारिक कौशल्ये शिकायला मिळतील. गटात काम करणं, संवाद साधणं, अडचणी सोडवणं अशी बरीच पाठ्येतर कौशल्ये त्यातून शिकून होतील. सह-अनुभूती, सामाजिक प्रश्नांची जाणीव आणि जबाबदार नागरिक असणं म्हणजे काय, हे समजू लागेल. शिवाय, प्रत्यक्ष कामाचा अनुभव मिळेल, ते वेगळंच!

शाळांमधली मुलं बरंच काही करू शकतात. साक्षरतेचं काम, नदी स्वच्छतेचं काम किंवा वृद्धाश्रमात मदत अशा कितीतरी ठिकाणी हातभार लावू शकतात. अर्थातच असे कार्यक्रम सुरू करणं आणि यशस्वीपणे राबवणं ही काही सोपी गोष्ट नाही. पण तसं तर सहजासहजी काहीच साध्य होत नसतं!