Monthly Archives: May 2016

Apt Adaptations

In the first grade Balbharati (the Maharashtra State Bureau of Textbook Production and Curriculum Research) textbook, the rhyme “rain, rain go away” is modified to “rain, rain come again” to suit the Indian context. Indeed a sensible change! I really appreciate the sense and sensitivity shown by Balbharati. There are quite a few stories and rhymes which may not suit the local context or the current times. It won’t make sense to teach it blindly without adapting it to our place and time.

rain-rain

cinderellaIn the Cinderella story, her wicked stepmother makes her do all the chores while her stepsisters have fun. This part of the story makes it challenging to teach the value of doing chores and the dignity of labor.  Hence, it needs to be modified as – “Cinderella is doing a good job! She cleans up the house and works hard.  Her sisters are lazy and irresponsible.” Of course, that’s not all. The story needs further changes that could suggest that there is more to life than pretty clothes and finding a rich boy. Similarly, wouldn’t it be great to change the story of “Snow White and the Seven Dwarfs” to “Dusky Beauty and the Seven Dwarfs”?

Many Indian stories and rhymes need such creative changes as well. There is a lot that can be sensibly and creatively rewritten. It would be great to see innovative adaptations in children’s books.

समुचित बदल

‘बालभारती’च्या पुस्तकात इंग्रजी शिकविताना “rain, rain go away” ही प्रसिद्ध कविता “rain, rain come again” असा बदल करून दिली आहे. भारतीय परिस्थितीला साजेसे, समुचित बदल करून बालभारतीने जे औचित्य आणि संवेदनशीलता दाखवली आहे, ती मनापासून आवडली. इंग्रजी आणि मराठीत कितीतरी गाणी आणि गोष्टी आहेत, ज्या जशाच्या तशा या काळात वापरता येणार नाहीत. त्यात योग्य ते बदल केले पाहिजेत.

rain-raincinderellaसिंडरेलाच्या गोष्टीत तिची सावत्र आई तिला बिचारीला काम सांगत असते आणि तिच्या सावत्र बहिणी मात्र काही काम न करता मजा करत असतात; असं आहे. “काम करायला लागणं वाईट आहे”  असा संदेश दिला, तर मग कामसू असण्याचं महत्त्व, श्रमप्रतिष्ठा कशी शिकणार? म्हणून सिंडरेलाची गोष्ट सांगताना “सिंडरेला कशी शहाणी, कामसू मुलगी आहे. सगळं घर स्वच्छ ठेवते. तिच्या बहिणी आळशीपणा करतात, काहीच करत नाहीत.” अशी बदलून सांगावी लागते. अर्थातच, या गोष्टीत बरंच काही बदलावं लागणार आहे. सुंदर कपडे आणि आलिशान महालातल्या राजपुत्राने आपल्याला पसंत करणं याच्यापलिकडचं जग दाखवणारी गोष्ट लिहावी लागणार आहे. ‘हिमगौरी आणि सात बुटके’ ही गोष्ट सुद्धा ‘घननिळी आणि सात बुटके’ अशी केली तर चांगलं होईल!

मराठीतही “छडी लागे छमछम, विद्या येई हा भ्रम, भ्रम-भ्रम-भ्रम” असा बदल करून गाता येईल. ५-६ वर्षांची मुलं “अन्याय माझे कोट्यानुकोटी, मोरेश्वराबा तू घाल पोटी” म्हणताना ऐकून कसंतरीच वाटतं. तेही बदलायला हवं. सर्जनशील आणि संवेदनशील लोकांना करण्यासारखं खूप काही आहे. अशा नवनवीन गोष्टी/गाणी तयार होऊन वापरली जायला हवीत.