Tag Archives: आकलन

कोणतं कौशल्य शिकायचं?

भाषेच्या पाठ्यपुस्तकात वेगवेगळे धडे आणि कविता असतात आणि मुलं वर्गात हे धडे, कविता शिक्षकांकडून शिकतात. यातून मुलांनी नक्की काय शिकणं अपेक्षित आहे? फक्त पुस्तकातले धडे माहीत करून घेणं अपेक्षित आहे का? की त्या धड्यांसारखे, त्या पातळीचे कोणतेही लेख, गोष्टी, कविता समजून घेण्याचं कौशल्य शिकणं अपेक्षित आहे?

आपली सध्याची पद्धत अशी आहे, की या धड्या-कवितांवरची प्रश्नोत्तरे मुलं गृहपाठ म्हणून सोडवितात किंवा शिक्षक उत्तरं सांगतात आणि मुलं वर्गात ती लिहून घेतात. यातलेच काही प्रश्न परीक्षेत येतात. सगळी नसली, तरी बरीचशी मुलं ही उत्तरं पाठ करून, घोकून परीक्षेत लिहितात. या सगळ्या पद्धतीत मुलांना धड्यांचं किती आकलन झालं आहे, हे कळायला मार्ग नसतो आणि समजा, हे धडे वर्गात शिकविलेले असल्यामुळे समजले आहेत, असं जरी गृहीत धरलं तरी याच प्रकारचं इतर लेखन त्यांना स्वत:चं स्वत: समजून घेण्याचं कौशल्य आत्मसात झालं आहे का, हे कसं कळणार?

बऱ्याचशा प्रगत देशांमधे प्राथमिक शाळांपासून भाषेसाठी पाठ्यपुस्तकच नसतं. नेमून दिलेले धडे शिकणं हा उद्देश नसून, नेमून दिलेल्या विशिष्ट काठिण्य पातळीचा (कोणताही) मजकूर समजून घेण्याची क्षमता शिकणं हा उद्देश असतो. उदा. – इंग्लंडमधे भाषा विषयासाठी प्राथमिक शाळेपासूनच पाठ्यपुस्तक नसतं. वयानुरूप, इयत्तेनुसार विशिष्ट पातळीचे लेख, गोष्टी, कविता, पुस्तके ही वाचली जातात आणि त्यावर वर्गात चर्चा होते. गृहपाठ म्हणून किंवा परीक्षेत पूर्वी न वाचलेला मजकूर समजून घायचा असतो. त्यामुळे वाचलेल्या गोष्टीचे आकलन तपासले जाते. वहीतली किंवा गाईडमधली उत्तरं नीट पाठ केली आहेत का, हे तपासलं जात नाही.

आपल्याकडेही पाठ्यपुस्तक काढून टाकायला पाहिजे, असं म्हणण्याचा हेतू नाही. पाठ्यपुस्तक तयार करताना काही विचार केलेला असतो. विषयांचं आणि शैलीचं वैविध्य, सखोलता वगैरे आणण्याचा त्यात प्रयत्न असतो. पण परीक्षा पाठ्यपुस्तकातील धड्यांवर कशाला हवी? परीक्षेत पाठ्यपुस्तकाच्या पातळीच्या पाठ्येतर मजकुराचं आकलन तपासलं, म्हणजे झालं.