Tag Archives: regimentation

Regimentation of Teachers

In the last post, I wrote about regimentation of children. However, in the current education system teachers are being regimented as well.  Teachers are confined to a set plan. They have to conform to the curriculum, exam timetables, completion of the syllabus and meticulous weekly plans prepared by head teachers or class coordinators. For example, does a teacher have the flexibility to show and discuss the Gandhi movie in a class while teaching India’s freedom struggle? Could a four-hour movie fit into the school timetable? Many children learn Sanskrit or a foreign language like German or French in school. Do teachers have the time and freedom to plan a small skit or show some interesting videos in these languages?

The purpose of syllabus and textbooks should be to define learning goals and provide reference material. Strict adherence to completing the textbook lessons takes away all the creativity and fun in teaching as well as learning. Teachers should get more flexibility, freedom and room to apply their own mind.

शिक्षकांचं सैनिकीकरण

गेल्या वेळेला मुलांच्या सैनिकीकरणाबद्दल लिहिलं होतं. पण आपल्या शैक्षणिक व्यवस्थेत फक्त मुलांचंच नाही, तर शिक्षकांचं पण सैनिकीकरण होत आहे. अभ्यासक्रमाची चाकोरी, परीक्षांचं वेळापत्रक आणि त्यानुसार धडे शिकविण्याची बंधनं, मुख्याध्यापक आणि पर्यवेक्षकांनी प्रत्येक विषयांचे आणि आठवड्या-महिन्याचे तयार केलेले आराखडे यांच्या दावणीला शिक्षक माणूस बांधलेला असतो. उदाहरणार्थ, भारतीय स्वातंत्र्याचा इतिहास शिकविताना गांधी चित्रपट दाखवून त्यावर चर्चा घेण्याएवढं स्वातंत्र्य आणि अवधी शिक्षकांकडे आहे का? चार तासाचा हा चित्रपट शाळेच्या वेळापत्रकात बसणार आहे का? मुलं शाळेत जेव्हा संस्कृत शिकतात किंवा जर्मन, फ्रेंच अशी एखादी परदेशी भाषा शिकतात, तेव्हा त्या भाषेत एखादं छोटंसं नाटक बसवणं किंवा त्या भाषेत एखादा छोटा चित्रपट किंवा व्हिडिओ दाखवण्याएवढी सवड या व्यवस्थेत शिक्षकांना मिळतेय का?

अभ्यासक्रम, पाठ्यपुस्तकं ही मार्गदर्शक म्हणून, संदर्भासाठी असावीत. त्यातला शब्द न् शब्द शिकवून संपविण्याऐवजी विषय समजावून देण्याची, त्याची गोडी लावण्याची, स्वत:ची कल्पकता वापरण्याची मुभा, सवड आणि स्वातंत्र्य शिक्षकांना मिळायला हवं.

Regimentation and Discipline

I like the concept of school uniform in Indian schools. It promotes equity and fairness. Even though countries like the US don’t have school uniforms, British schools have continued the tradition. However, most British schools are no longer into the regimentation of children in the name of discipline. Indian school system, however, fails to differentiate between disciplining and regimentation many a times. Schools are very particular (even picky) about children’s haircut and assiduously check if girls have tied their hair. They ensure that little girls don’t wear bangles, don’t apply Mehendi or nail paint. Even when applying Mehendi or wearing bangles is part of their culture and festivals, it is labeled as “against the school rules” and a disciplinary action is taken. Children are shamed or humiliated for doing these trivial things (even though corporal punishments are no longer given, at least in cities).

Discipline is teaching and the goal of disciplining is to teach self-discipline in the long run. Punishing a child for petty things does not work. It may temporarily stop the (so called) negligent behavior, but in the long run children don’t learn to follow rules. No wonder our country is full of adults who have no respect for any rules, laws or civic sense what so ever.  As children, they were forced, dominated and controlled to follow rules. They adhered to it to avoid punishments and embarrassment. They were never disciplined which comes from within. Hence, they learned “not to get caught” rather than developing their own internal standards.

सैनिकीकरण आणि शिस्त

मला शाळेमधली गणवेषाची पद्धत खरंच आवडते. समता, एकोपा अशा भावना त्यामुळे वाढीस लागतात. अमेरिकेतल्या शाळेत अशी गणवेष घालायची पद्धत नसली तरी इंग्लंडमधे गणवेष असतो. मात्र ही गणवेषाची परंपरा जपताना इंग्लिश लोकांनी बाकी अवडंबराला फाटा दिला आहे. भारतीय शाळांमध्ये मात्र दिवसेंदिवस शिस्त आणि सैनिकीकरण यांतला फरक समजून घेण्याचा अभाव दिसतो आहे. मुलांनी केस कापले आहेत का, मुलींनी दोन वेण्या घातल्या आहेत का याबाबत अतिशय काटेकोर असण्यात कसली आलीय शिस्त? पूर्वी बांगड्या घालणं, मेंदी लावणं या गोष्टींना फक्त कॉन्व्हेंट शाळांमध्येच (का कोणास ठाऊक) मनाई होती. आता हे लोण इतर शाळांमध्येही पसरत चाललं आहे. ज्या गोष्टी इथल्या संस्कृतीचा भाग आहेत, त्या करण्यात कसला आला आहे शिस्तभंग? बऱ्याच (शहरी) शाळांमध्ये आता मुलांना मारणं, छड्या देणं जरी बंद झालेलं असलं तरी मुलांचा पाणउतारा करणाऱ्या, त्यांना खजील करणाऱ्या शिक्षा सर्रास दिल्या जातात.

खरं तर शिस्त लावणं म्हणजे शिकवणं, शिक्षण देणं. खऱ्या शिस्तीचा मार्ग हा स्वयंशिस्तीकडे नेतो. लहान-सहान गोष्टींसाठी कठोर शिक्षा करून ते साध्य होणार नाही.  शिक्षा टाळण्यासाठी तेवढ्यापुरता नियम पाळला जाईल, पण नियम, कायदे पाळण्याची मानसिकता यातून तयार होणार नाही. आपल्या समाजात किती लोकांना कायदे पाळण्यासाठी आहेत असं वाटतं? किती लोकांचा नियमाप्रमाणे काम करण्याबाबत कटाक्ष असतो? यातल्या बहुतेक लोकांना लहान असताना दरडावून, धमकावून, बळाचा वापर करून घरी आणि शाळेत नियम पाळायला लावले होते. शिक्षा होऊ नये म्हणून त्यांनी ते तेव्हा पाळलेही होते. पण त्यांना खरी शिस्त कधी लागलीच नाही. कारण खरी शिस्त आतून, पटली आहे म्हणून येत असते. आजच्या बहुसंख्य नागरिकांनी लहानपणापासून मारून-मुटकून गोष्टी केल्या, आपण पकडलो जाणार नाही ना, याचीच चिंता केली. सदसद्विवेकबुद्धीला प्रमाण मानून वागायचं शिक्षण मिळालं का?